กิจกรรมน่าสนใจในลูเลออ

จากนอร์บ็อตเตินสู่อ่าวบอทเนีย บันทึกการเดินทางสู่ลูเลโอในช่วงต้นฤดูหนาว

“ลูเลโอ ความหนาวเย็นที่ค่อยๆ คืบคลานมาจากทะเลที่ยังไม่กลายเป็นน้ำแข็ง เราเดินทางถึงนอร์บ็อตเติน (Norrbotten) ในช่วงเย็น ลูเลโอ (Luleå) เป็นเมืองหลวงของจังหวัดนอร์บ็อตเติน ประเทศสวีเดน ตั้งอยู่บนชายฝั่งทางตอนเหนือของอ่าวบอทเนีย (Gulf of Bothnia) ด้วยละติจูดที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจากเส้นอาร์กติกเซอร์เคิล (Arctic Circle) เมื่อเข้าสู่เดือนพฤศจิกายน พระอาทิตย์จะขึ้นช้าและตกเร็วมาก ช่วงเวลากลางวันสั้นเพียงนิดเดียว ท้องฟ้ามักปกคลุมด้วยสีเทาและเมฆที่กดต่ำ ในวันหนึ่งจะมีแสงสว่างเพียงไม่กี่ชั่วโมง ทันทีที่ก้าวออกจากอาคารผู้โดยสาร ความหนาวเย็นจะแผ่ซ่านมาจากผิวน้ำทะเล ลมที่หอบเอาความชื้นมาด้วยทำให้ผิวหน้าตึงไปหมด ในช่วงเวลานี้เมืองได้เข้าสู่ต้นฤดูหนาวแล้ว ตามริมถนนเริ่มมีแผ่นน้ำแข็งบางๆ ให้เห็น ผู้คนต่างห่อหุ้มร่างกายอย่างมิดชิดและใครใครก็ไม่ประสงค์จะยืนข้างนอกนานๆ การที่หิมะแรกจะสะสมหนาเพียงใดนั้นขึ้นอยู่กับความหนาวเย็นของปีนั้นๆ ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องคาดหวังภาพทิวทัศน์หิมะที่ขาวโพลนไปเสียทั้งหมดก่อนออกเดินทาง บ้านไม้ล้อมรอบโบสถ์หิน หมู่บ้านโบสถ์กัมเมลสตัด (Gammelstad Church Town) ซึ่งอยู่ห่างจากตัวเมืองไปประมาณ 10 กิโลเมตร คือจุดหมายที่ไม่ควรพลาด สถานที่แห่งนี้ได้รับการจดทะเบียนเป็นมรดกโลก โดยมีกลุ่มบ้านไม้สีน้ำตาลแดงตั้งเรียงรายล้อมรอบโบสถ์หิน บ้านหลายร้อยหลังตั้งเบียดเสียดกันโดยมีตรอกแคบๆ แทรกอยู่ตรงกลาง เดิมทีบ้านไม้เหล่านี้สร้างขึ้นเพื่อให้ชาวบ้านที่เดินทางมาจากแดนไกลเพื่อมาประกอบพิธีกรรมทางศาสนาได้ใช้พักค้างคืน เนื่องจากในดินแดนทางเหนือนั้นการเดินทางลำบากและฤดูหนาวก็ทารุณมาก การเดินทางเข้าเมืองมาโบสถ์แล้วกลับภายในวันเดียวจึงเป็นไปไม่ได้ พวกเขาจึงสร้างบ้านไว้ที่โคนโบสถ์ จนกลายเป็นหมู่บ้านที่ล้อมรอบโบสถ์ในที่สุด ส่วนโบสถ์หินที่ตั้งอยู่ตรงกลางนั้นเก่าแก่ยิ่งกว่า เป็นโบสถ์หลักของพื้นที่แถบนี้ที่มีผนังหนาและหลังคาหนักแน่น เปิดให้เข้าชมตลอดปี ในยามนี้ตรอกซอกซอยเงียบสงบ กำแพงไม้ยังคงร่องรอยแห่งกาลเวลา ในฤดูหนาวจะมีน้ำค้างแข็งเกาะตามชายคา และเสียงฝีเท้าที่เหยียบลงบนหิมะจะดังชัดเจน การเดินเล่นในตรอกเหล่านี้จะทำให้เราสัมผัสถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของเมืองทางตอนเหนือ ในฤดูหนาวบ้านบางหลังเปิดให้ชมแค่ภายนอก หากไม่แน่ใจว่าเข้าได้หรือไม่ ให้ลองถามที่หน้าประตูก่อน ถนนน้ำแข็งบนผิวน้ำทะเลที่กลายเป็นน้ำแข็ง ลูเลโอหันหน้าเข้าสู่อ่าวบอทเนีย มีท้องทะเลกว้างขวางแผ่อยู่เบื้องหน้าเมือง โดยมีหมู่เกาะกระจัดกระจายอยู่มากมาย ท่าเรือของเมืองนี้พึ่งพาทะเลเป็นหลัก และเมื่อถึงฤดูหนาว ผิวน้ำทะเลจะกลายเป็นน้ำแข็ง เมื่อน้ำแข็งหนาได้ที่ ทางการจะเปิด "ถนนน้ำแข็ง" เชื่อมต่อระหว่างตัวเมืองกับเกาะใกล้เคียง ทำให้รถยนต์สามารถขับสัญจรไปมาได้ ถนนน้ำแข็งจะเปิดเมื่อไหร่และเชื่อมไปถึงเกาะไหนบ้างนั้นจะเปลี่ยนไปในแต่ละปี ขึ้นอยู่กับความหนาวเย็นและความแข็งแรงของน้ำแข็งในปีนั้นๆ ในช่วงฤดูหนาว ท่าเรือต้องใช้เรือตัดน้ำแข็งเพื่อเปิดทางน้ำให้เรือบรรทุกสินค้าสัญจรได้ สภาพของน้ำแข็งจึงเป็นสิ่งที่ชาวเมืองให้ความสำคัญเป็นอย่างมากหลังจากเข้าสู่ฤดูหนาว ในเดือนพฤศจิกายน ทะเลส่วนใหญ่มักจะยังไม่เป็นน้ำแข็งที่แข็งตัวเต็มที่ การจะลงไปบนน้ำแข็งได้จริงๆ มักจะเป็นช่วงหลังจากนี้ หากต้องการเดินบนถนนน้ำแข็ง ควรเชื่อฟังการประเมินสภาพน้ำแข็งจากคนในพื้นที่ และอย่าลองสุ่มสี่สุ่มห้าเดินลงไปเอง เพราะความลึกของน้ำทะเลไม่เท่ากัน และภายใต้น้ำแข็งยังมีกระแสน้ำไหลผ่าน แม้จะเห็นเป็นสีขาวโพลนแต่ก็อาจไม่แข็งแรงพอ ค่ำคืนที่ยาวนานและการใช้ชีวิตในเมือง ในฤดูหนาวที่ลูเลโอ วันเวลาจะผ่านไปอย่างรวดเร็ว เพียงไม่นานหลังเที่ยงวันท้องฟ้าก็เริ่มมืดลง แสงไฟในบ้านเรือนเริ่มทยอยเปิดสว่างขึ้น พร้อมกับไอฝ้าที่เกาะตามหน้าต่าง ในแถบนี้คืนฤดูหนาวจะยาวนานมาก หากเป็นคืนที่ฟ้าใสและมืดสนิทก็มีโอกาสที่จะได้เห็นแสงเหนือ (Aurora Borealis) แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสภาพอากาศและดวงด้วย ในเมืองมีพิพิธภัณฑ์ที่บอกเล่าเรื่องราวในอดีตตั้งแต่การประมง การล่าสัตว์ ไปจนถึงการทำเหมืองเหล็ก รวมถึงประเพณีเก่าแก่ของชาวซามิ (Sami) การเข้าไปใช้เวลาอยู่ในนั้นสักชั่วโมงสองชั่วโมงเป็นวิธีที่ดีในการหลบหนาวจากภายนอก นอกจากนี้ยังมีโบสถ์เก่าแก่มียอดแหลมตั้งอยู่ริมแม่น้ำ ซึ่งในฤดูหนาว ยอดหอคอยจะตัดกับท้องฟ้าสีเทาดูสวยงามไปอีกแบบ อาหารค่ำส่วนใหญ่เป็นเมนูที่วัตถุดิบมาจากทะเลและผืนดิน เช่น ปลาตุ๋น เนื้อตุ๋น และขนมปังร้อนๆ ที่ช่วยให้อบอุ่นและฟื้นกำลังกลับมาได้ การใช้ชีวิตในช่วงฤดูหนาวในลูเลโอ มีบางสิ่งที่ชาวท้องถิ่นเรียนรู้มาตั้งแต่เด็ก หากจอดรถไว้ข้างนอก ต้องเสียบปลั๊กเพื่ออุ่นเครื่องยนต์ให้ร้อนก่อนถึงจะสตาร์ทติดได้ง่าย ยางรถยนต์ต้องเปลี่ยนเป็นแบบติดตะปูเพื่อให้ยึดเกาะบนพื้นน้ำแข็งได้ดี ถนนสายหลักในเมืองมีระยะทางไม่ยาวนัก ในตอนกลางคืนจะมีรถกวาดหิมะมาทำความสะอาด พอรุ่งเช้าถนนก็จะสะอาดสะอ้าน ร้านค้าและร้านอาหารเล็กๆ ตั้งเรียงรายอยู่ตามถนนสายนี้ เมื่ออากาศหนาว ผู้คนมักจะมาจับกลุ่มกันในที่อุ่นๆ หาอะไรอุ่นๆ ทานก่อนเดินทางต่อ การที่พระอาทิตย์ตกเร็วทำให้คนไม่รีบร้อนที่จะเดินทาง แต่กลับชอบที่จะนั่งพักผ่อนในบ้าน ซึ่งเป็นวิถีการผ่านฤดูหนาวของคนที่นี่ การทักทายกันมักจะเริ่มด้วยเรื่องลมฟ้าอากาศ เพราะความหนาวคือหัวข้อสนทนาที่ทุกคนเข้าใจตรงกัน เช้าวันต่อมาเมื่อเปิดผ้าม่านออก ก็พบว่ามีเกล็ดน้ำแข็งเกาะเป็นลวดลายบนกระจก ผิวน้ำริมฝั่งยังคงใสแจ๋วและยังไม่กลายเป็นน้ำแข็ง ทะเลที่อยู่ไม่ไกลกำลังรอคอยวันที่ความหนาวจะมาเยือนมากกว่านี้ ไฟถนนยังไม่ดับ เกล็ดหิมะที่ละเอียดเหมือนแป้งตกลงบนบ่า เพียงแค่ปัดเบาๆ ก็กระจายหายไป”